VAHAP DABAKAN

       Cumhurbaşkanı Erdoğan, Başbakanlığı döneminde “Bürokrasi’nin zincirlerini kıramıyoruz” diye konuşmalarında dillendirirdi. Erdoğan Cumhurbaşkanı olduktan sonra Başkanlık sistemini getirdikten sonra “Bürokrasi’nin” zincirlerini yavaş yavaş kırmaya devam ediyor…

       “Bürokrasi” kelimesi bizlere neyi anlatıyor: “Bürokrasi kavramını okuması da yazması da zordur. Yönetsel içerikli bir kavramdır.  Fransızca kökenli olan ‘Bürokrasi’ sonradan birçok dile çevrilerek yerleşmiştir” diye literatürde açıklaması yapılıyor. Siyaset, sosyoloji gibi kavramlarla birlikte okunmaya muhtaçtır.

       Devleti tanımlarken: Devletin görevlerini, amacını açıklarken en çok danışılan kavramlardan biridir. Devlet bir kurum ise, organizasyon yapısının en temel taşıdır bürokrasi. Toplumdaki iş bölümünün büyük bir parçasıdır. Yapılanma farklı ülkelerde kanunlarla farklı şekillerde kendini gösterir…

       Modern devlet anlayışının önemli referanslarındandır. Özellikle Avrupa’da, kapitalizm ve modernleşme gibi kavramlardan derinden etkilenmiştir…

       Siyasetçilerin kurduğu Hükümetler ve aldıkları kararları ve kanunlar çerçevesinde birçok açıdan toplumdaki düzeni sağlar. Devletin işleyişi ve vatandaşlara Devlet, Hükümet işlerinde hizmet etmeyi onların yardımı ile sağlayabilmektedir…

       Yapılacak olan Kamu hizmetleri bürokrasiden ayrı düşünülemez!

Ektin ve verimli kavramlarını en çok bürokrasi üzerinden okuruz.  Bürokrasi daha etkin ve daha verimli olsun diye farklı birçok yöntem geliştirilir. Bu yöntemler her toplumun kendi sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasal yapısı ile ilişkilendirilir. Bürokraside teknoloji kullanımı örneğin ve liyakat, Bürokrasi kavramının tartışmasız en temel kurallarındandır…

       Kâğıt üzerinde açıklanması kolay ve bir o kadar da basit olan liyakat kavramının uygulamaya geçmesinde birçok zorlukla karşılaşıldığı görülmektedir. Özelikle gelişmekte olan ülkelerde liyakat,  kavramının bürokraside uygulanmasının önüne birçok engel çıkabiliyor… Bir kez daha altını çizerek hatırlatmakta fayda görüyorum. Liyakat… Bilgi ve beceri temel alınmalıdır… Akraba, eş, dost tanıdık… Gibi mekanizmalarla işlemez. Bu kapsamda kamu personelinin de atanmasında temel olarak  bu kavramın esas olması gerekmektedir…

       Elbette ‘Max Weber’ olmadan bürokrasiden bahsetmek mümkün değildir. Bu kavramın babası olarak bilinen Weber’in sosyal teorisi ilgili literatürde geniş yer tutmaktadır. Burada benim en temel aldığım kavram “ideal” kavramıdır. İdeal kavramını açıklamak her zaman zordur. “İdeal”i kavramsal olarak açıklamakta bile zorluk çekerken, İdeal bürokrasiyi, ideal sistemi, ideal otoriteyi anlatmakta en az onun kadar zordur…

       Otorite işlerine gelince: Weber ideal otoriteyi üç şekilde açıklıyor. Geleneksel, karizmatik ve hukuksal otoritedir. Her bir otorite yapısı birbirinden farklıdır. Tarihin farklı dönemlerinde farklı yöneticiler farklı otorite yöntemini benimsemiş olabilir sonuçta her toplumun kendine has bir işlemesi vardır. Bazen siyasi iktidarlar bu işleyişleri kendi siyasi düşünce ve görüşlerine göre değiştirebiliyor ama esas alınan işleyişlerin kanunlarla belirlenmesidir…

       Şunu belirtmek istiyorum ki, Dost, ahbap, akraba değil atamalı değil de Liyakat ve konusunda Uzmanlaşmış olmak bürokrasideki hiyerarşi ve kontrol mekanizmasını daha üst seviyeye taşır… Günümüz toplumlarında siyasal erkin kim olduğuna bakılmaksızın, Bürokrat kendi uzmanı olduğu işi doğru yapar. Yapması da gerekmektedir. Alt üst ilişkisi. Bilgi, beceri ve deneyim ile ortaya konabilmelidir…

       Biz tüm bunları biliyoruz. Hatırlamakta her daim fayda görüyorum. Okuması kolay uygulaması zordur. Her bir noktasında büyük emek vardır. Bürokrasi güçlü olunca her şey daha kolaydır. Devlet daha güçlüdür. Bürokrasiye sahip çıkılmalıdır ama Bürokrasi kendi kanunlarını kendisi yapmamalıdır. Devletin ve Hükümetlerin aldıkları kanunları uygulamalı ve vatandaşın lehine hizmet etmelidir…